Het Kennis Netwerk Dijken van de Vlaamse overheid

Doel

We zijn er ons vaak niet van bewust maar grote delen van ons woon- en werkgebied worden beschermd door waterkeringen, zoals bijvoorbeeld dijken en oevers. De sterkte en kwaliteit van deze waterkerende grondconstructies zullen moeten worden onderhouden en beheerd om een zo hoog mogelijk veiligheidsniveau te behouden. Net als de seizoenen in een jaar heeft het dijk- en oeverbeheer een terugkerend cyclisch karakter. Dijken dienen blijvend te worden geïnspecteerd, onderhouden en getoetst. De dijkbeheerder heeft daarbij de zorgplicht. Kennis Netwerk Dijken

De hoofddoelstelling van het Kennis Netwerk Dijken is het uitbouwen van een gemeenschappelijk kennisnetwerk voor het dijk- en oeverbeheer en het versterken van de communicatie en de samenwerking tussen alle betrokken partners. Momenteel wordt gewerkt aan een samenwerkingsovereenkomst, waarin de doelstellingen en de inzet vanuit elk van de partners wordt uitgewerkt. De doelstellingen uit de samenwerkingsovereenkomst worden vervolgens uitgewerkt in een rollende  meerjarenplanning. Per jaar wordt een jaarprogramma opgesteld met concrete projecten die voortkomen uit de verschillende onderdelen van de meerjarenplanning. Zowel de meerjarenplanning als het jaarprogramma worden opgesteld en begeleid door een stuurgroep die minimaal 2 keer per jaar samenkomt en bestaat uit afgevaardigden van elk van de partners.

Samenwerkingsverband

Eind 2013 werd binnen de Vlaamse overheid het Kennis Netwerk Dijken opgericht. Dit netwerk is een samenwerkingsverband tussen de dijk- en oeverbeheerders en de technisch ondersteunende diensten van de Vlaamse overheid die betrokken zijn bij het dijk- en oeverbeheer. Vanuit de beheerders zijn dit Waterwegen & Zeekanaal, N.V. De Scheepvaart, de Vlaamse Milieu Maatschappij en MDK afdeling Kust, en vanuit de ondersteunende diensten (kennisinstituten) zijn dit de afdeling Geotechniek, het Waterbouwkundig Laboratorium, het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek en het Agentschap voor Geografische Informatie Vlaanderen.

Advies

De meerjarenplanning van het Kennis Netwerk Dijken richt zich op het opstellen van handreikingen voor de verschillende onderdelen van het beheer van het dijkpatrimonium, namelijk inspectie en onderhoud, (numerieke) toetsing, toepassing van meet- en monitoringstechnieken, dijkdatabeheer en de aanleg van nieuwe dijken. De handreikingen zullen een voorstel geven voor een efficiënte en wetenschappelijk onderbouwde aanpak (een ‘best practice’) van het betreffende onderdeel.

Naast de praktische en inhoudelijke richtlijnen geven de handreikingen ook advies t.a.v. het ontwikkelen en/of uitbouwen van benodigde software en/of ICT-infrastructuur (applicaties). Gezien de huidige grote hoeveelheden data(stromen) zijn overkoepelende afspraken en integrale beheertools namelijk noodzakelijk  voor een overzichtelijk en kostenefficiënt dijk(data)beheer.

Collage analyse en inspectie dijken

Faalmechanismen

Binnen het beheer van het dijkpatrimonium zijn toetsing en inspectie de twee onderdelen die de dijksterkte moeten beoordelen en bewaken. De beoordeling van de dijksterkte en daarmee het veiligheidsniveau wordt gedaan op basis van mogelijk optredende faalmechanismen. Zes maatgevende faalmechanismen voor de Vlaamse zee- en rivierdijken zijn geselecteerd. Idealiter worden alle dijken binnen een beheergebied minstens één keer getoetst en visueel geïnspecteerd, waarna (afhankelijk van de noodzaak en capaciteit) cyclische inspectierondes en toetsrondes worden herhaald met een bepaalde frequentie om te controleren of het gewenste veiligheidsniveau aanwezig blijft.

Faalmechanismen

Meet- en monitoringstechnieken

De afgelopen jaren zijn verschillende meet- en monitoringstechnieken beproefd. Deze technieken kunnen worden ingezet voor zowel het verkrijgen van de gegevens die nodig zijn voor dijksterkte bepaling als voor het uitvoeren van (numerieke) inspecties, de zogeheten detectietechnieken. Om de inzet van de meettechnieken te structureren zijn categorieën van dijkdata bepaald die minimaal nodig zijn voor een dijksterkte beoordeling (de basisgegevens). Op basis van deze categorieën en de beproefde technieken is een stappenplan voorgesteld voor het verkrijgen van deze basisgegevens.

Belangrijke punten op het volgende jaarprogramma van het Kennis Netwerk Dijken zijn de aanpak van het dijkdatabeheer, (visuele) inspecties en de verdere beproeving van innovatieve meet- en monitoringstechnieken. Meer naar de toekomst gericht wordt gedacht aan de automatisering van dijktoetsing zodat de dijksterkte real-time kan worden opgevolgd.Meettechnieken

Dijkdatabeheer

Uit zowel gesprekken met verschillende betrokkenen binnen het dijkbeheer als de grote hoeveelheden data(stromen) die volgen uit de toepassing van de meettechnieken bleek een duidelijke nood aan een integrale aanpak van het dijkdatabeheer. Op het programma staan een inventaris van al beschikbare dijkdata per beheergebied en de ontwikkeling van benodigde applicaties voor zowel inspecties en databeheer als de opvolging van continue monitoring. Ten aanzien van deze laatste worden ook de mogelijkheden van real-time monitoring met behulp van sensortechnologieën onderzocht.

Om een integrale aanpak van (visuele) dijkinspecties te realiseren wordt dit jaar een proefcursus dijkinspecties georganiseerd, waar zowel afgevaardigde inspecteurs van de beheerders als onderzoekers van de ondersteunende diensten mee aan deel zullen nemen. Vertrekkend van deze proefcursus zal een eerste opzet worden gemaakt voor de handreiking dijkinspecties en onderhoud.

Trefdag

Het Kennis Netwerk Dijken organiseert jaarlijks een Trefdag Dijkinspectie en –onderhoud. Deze trefdagen zijn bedoeld voor alle dijkbeheerders, onderzoekers en andere betrokkenen binnen de Vlaamse overheid. Dergelijke dagen kunnen bestaan uit een combinatie van terreinbezoeken, workshops en/of  lezingen. Mocht je geïnteresseerd zijn om eens deel te nemen aan een trefdag, houd dan je e-mailbox en/of de agenda op de WL-site in het oog!